Ένα σπίτι μπορεί να είναι μεγάλο, πολυτελές και γεμάτο ανέσεις, αλλά να στερείται τη ζεστασιά της αγάπης. Μπορεί όμως να είναι μικρό και ταπεινό και να χωρά μέσα του ολόκληρο τον ουρανό. Γιατί την πραγματική αξία ενός σπιτιού δεν την καθορίζουν οι τοίχοι, τα έπιπλα ή τα υλικά αγαθά, αλλά οι άνθρωποι που κατοικούν σε αυτό και κυρίως η παρουσία του Θεού ανάμεσά τους. Αυτή την αλήθεια μάς διδάσκει η ζωή των αγίων αποστόλων Φιλήμονος, Απφίας και Αρχίππου, μιας οικογένειας που μετέτρεψε την κατοικία της σε τόπο προσευχής, φιλοξενίας και αγιασμού.
Ο άγιος Φιλήμων καταγόταν από τις Κολοσσές της Φρυγίας και ανήκε σε εύπορη και ευγενή οικογένεια. Είχε κοινωνική θέση, περιουσία και όλα όσα θα μπορούσαν να του εξασφαλίσουν μια άνετη ζωή. Όταν όμως γνώρισε το κήρυγμα του αποστόλου Παύλου, ανακάλυψε έναν θησαυρό ανώτερο από κάθε επίγειο πλούτο: την πίστη στον Ιησού Χριστό.
Μαζί του πίστεψαν η σύζυγός του, Απφία, και ο γιος τους, Άρχιππος. Η γνωριμία τους με τον Χριστό δεν περιορίστηκε σε μια προσωπική θρησκευτική επιλογή. Άλλαξε ολόκληρο τον τρόπο της ζωής τους. Το σπίτι τους άνοιξε για να υποδέχεται τους πρώτους χριστιανούς, οι οποίοι συγκεντρώνονταν εκεί για την προσευχή και την τέλεση της Θείας Ευχαριστίας.
Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν οι μεγαλοπρεπείς ναοί που γνωρίζουμε σήμερα. Οι χριστιανοί συναθροίζονταν σε ιδιωτικές κατοικίες, όπου άκουγαν τον λόγο του Θεού, προσεύχονταν και κοινωνούσαν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Ένα τέτοιο σπίτι ήταν και εκείνο του Φιλήμονος.
Ο απόστολος Παύλος, στην επιστολή που του απηύθυνε και η οποία περιλαμβάνεται στην Καινή Διαθήκη, αναφέρεται χαρακτηριστικά στην «κατ’ οἶκόν σου ἐκκλησίαν». Μέσα σε αυτές τις λίγες λέξεις αποκαλύπτεται το μεγαλείο της χριστιανικής οικογένειας. Το σπίτι δεν ήταν πλέον μόνο τόπος κατοικίας, αλλά χώρος συνάντησης με τον Θεό και τους αδελφούς.
Ο Φιλήμων, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, χειροτονήθηκε από τον απόστολο Παύλο επίσκοπος Γάζης της Παλαιστίνης, όπου εργάστηκε με ζήλο για τη διάδοση του Ευαγγελίου. Αργότερα επέστρεψε στις Κολοσσές και συνέχισε το ιεραποστολικό του έργο, παρά τις αντιδράσεις των ειδωλολατρών.
Η πίστη της οικογένειας δοκιμάστηκε σκληρά. Κατά την παράδοση, ενώ οι ειδωλολάτρες πανηγύριζαν προς τιμήν της θεάς Αρτέμιδος, οι χριστιανοί είχαν συγκεντρωθεί στο σπίτι του Φιλήμονος για τη λατρεία του αληθινού Θεού. Οι διώκτες εισέβαλαν, συνέλαβαν τους αγίους και τους οδήγησαν ενώπιον του διοικητή.
Ο Άρχιππος αρνήθηκε πρώτος να θυσιάσει στα είδωλα και, ύστερα από σκληρά βασανιστήρια, μαρτύρησε με λιθοβολισμό. Ο Φιλήμων και η Απφία παρέμειναν επίσης ακλόνητοι στην πίστη και ολοκλήρωσαν την επίγεια πορεία τους με το μαρτύριο. Η οικογένεια που είχε ενωθεί στην πίστη και στην προσευχή ενώθηκε τελικά και στη μαρτυρία της αγάπης προς τον Χριστό.
Η ιστορία τους μάς καλεί να αναρωτηθούμε ποια θέση έχει σήμερα ο Θεός μέσα στα δικά μας σπίτια. Συχνά φροντίζουμε να μη λείπει τίποτε από την οικογένειά μας. Εργαζόμαστε, αγωνιζόμαστε και προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε στα παιδιά μας όσα θεωρούμε απαραίτητα. Όμως μέσα σε αυτή τη διαρκή προσπάθεια υπάρχει ο κίνδυνος να ξεχάσουμε εκείνο που έχει τη μεγαλύτερη αξία: την πνευματική ενότητα της οικογένειας.
Ένα σπίτι δεν γίνεται χριστιανικό μόνο επειδή έχει εικόνες στους τοίχους ή ένα αναμμένο καντήλι. Γίνεται χριστιανικό όταν μέσα σε αυτό υπάρχει συγχώρηση, υπομονή, σεβασμός και προσευχή. Όταν οι γονείς δεν περιορίζονται να συμβουλεύουν τα παιδιά τους για τον Θεό, αλλά τους δείχνουν με τη ζωή τους τι σημαίνει να αγαπά κανείς τον Χριστό.
Η αγία Απφία μάς υπενθυμίζει ιδιαίτερα τη σπουδαιότητα της μητέρας στην πνευματική ζωή της οικογένειας. Ο Φιλήμων μάς δείχνει πως η κοινωνική θέση και τα υλικά αγαθά αποκτούν πραγματική αξία όταν γίνονται μέσα προσφοράς. Και ο Άρχιππος φανερώνει ότι η πίστη που καλλιεργείται μέσα στην οικογένεια μπορεί να γίνει δύναμη και προσωπική επιλογή για τη νέα γενιά.
Αυτή είναι η επανάσταση του Ευαγγελίου. Ο Χριστός δεν αλλάζει μόνο τις θρησκευτικές αντιλήψεις μας. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον άλλον. Εκεί όπου η κοινωνία έβλεπε έναν δούλο, ο Παύλος έβλεπε έναν αδελφό. Εκεί όπου υπήρχαν διακρίσεις και αποστάσεις, η πίστη δημιουργούσε μια νέα σχέση αγάπης και αξιοπρέπειας.
Αυτό ακριβώς καλείται να γίνει κάθε χριστιανική οικογένεια: ένας μικρός χώρος όπου κανείς δεν αντιμετωπίζεται ως κατώτερος, όπου ο ισχυρότερος προστατεύει τον ασθενέστερο και όπου η αγάπη υπερβαίνει τον εγωισμό.
Ας ευχηθούμε κάθε σπίτι να γίνει μια μικρή «κατ’ οἶκον Εκκλησία», όπου οι άνθρωποι δεν θα κατοικούν απλώς μαζί, αλλά θα μαθαίνουν να πορεύονται μαζί προς τον Θεό. Γιατί το ωραιότερο που μπορεί να προσφέρει μια οικογένεια στα μέλη της δεν είναι μόνο μια καλή ζωή, αλλά έναν δρόμο που οδηγεί στην αιώνια ζωή. Αμήν.
ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟ
Ἦχος δ’.
Τετρὰς ἡ θεοσύλλεκτος τῶν ἀποστόλων Χριστοῦ Φιλήμων καὶ Ἄρχιππος καὶ σὺν Ἀπφίᾳ ὁμοῦ, ὁ θεῖος Ὀνήσιμος· λάμψαντες τοῖς ἐν σκότει ἀληθείας τὴν γνῶσιν, ἤθλησαν ὁμοφρόνως καὶ τὴν πλάνην καθεῖλον· καὶ νῦν ἐξευμενίζονται πᾶσι τὸν Κύριον.




