Καθώς προχωρούμε μέσα στον χρόνο της Εκκλησίας, συναντούμε Αγίους που δεν υπήρξαν μόνο ιστορικές προσωπικότητες αλλά ζωντανά παραδείγματα ζωής, φως μέσα στο σκοτάδι, δρόμοι που οδηγούν σταθερά προς τον Χριστό. Ένας από αυτούς είναι ο Άγιος και ένδοξος μάρτυς Τρύφων, που τιμάται από την Εκκλησία μας την 1η Φεβρουαρίου, και του οποίου οι αρετές και το μαρτυρικό φρόνημα παραμένουν επίκαιρα ακόμη και στον 21ο αιώνα.
Ο Άγιος Τρύφων γεννήθηκε στη Λάμψακο της Φρυγίας στα μέσα του 3ου αιώνα και ήταν παιδί οικογένειας ευλαβούς αλλά ταπεινής. Από μικρός καλλιέργησε την πίστη του προς τον Χριστό και την αγάπη προς τους ανθρώπους. Δεν ακολούθησε κανένα λαμπρό επάγγελμα, ούτε κατείχε υψηλή θέση στην κοινωνία. Εργάστηκε ως απλός χηνοβοσκός, ασχολούμενος με την φύση, τα ζώα και την ησυχία.
Και όμως μέσα σε αυτή την ταπεινή καθημερινότητα, ο Θεός τον πλούτισε με ένα σπάνιο χάρισμα τη θεραπεία τόσο των ανθρώπων όσο και των ζώων από ασθένειες, καθώς και την εκδίωξη δαιμονικών ενεργειών. Ο Άγιος Τρύφων δεν καταλάβαινε το χάρισμα αυτό ως προσωπικό καύχημα ούτε ως μέσο αυτοπροβολής. Αντίθετα το διακονούσε με απλότητα, με σιωπή και με αγάπη· όπως ο Χριστός μάς δίδαξε «Δωρεάν ελάβετε, δωρεάν δότε».
Η ζωή του Αγίου Τρύφωνος δεν έμεινε μόνο στα χαρίσματα και στις θεραπείες. Υπήρξε και ποτάμι δοκιμασιών, καθώς έζησε σε εποχή που ο Χριστιανισμός εθεωρείτο απειλή για την αυτοκρατορία. Κατά τους διωγμούς του αυτοκράτορα Δεκίου, γύρω στο 250 μ.Χ., ο νεαρός Τρύφων καταγγέλθηκε στον έπαρχο της Ανατολής, Ακυλίνο, ως επικίνδυνος υποστηρικτής της «νέας θρησκείας».
Στον δρόμο προς τη σύλληψή του συναντούμε μια λεπτομέρεια που δείχνει την ποιότητα του Αγίου όταν στάλθηκαν στρατιώτες να τον βρουν, εκείνος δεν κρύφτηκε, δεν αντιστάθηκε, αλλά παρουσιάστηκε οικειοθελώς. Αυτό δεν ήταν αδυναμία. Ήταν εμπιστοσύνη στον Θεό. Ο Χριστιανός δεν τρέχει να αποφύγει τη δοκιμασία όταν αυτή έρχεται για τη δόξα του Θεού. Ξέρει ότι «ἐν τῇ ὑπομονῇ ἡμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν».
Στη Νίκαια, όπου έγινε η δίκη του, ο έπαρχος προσπάθησε με πολλές μεθόδους να τον μεταπείσει. Άλλοτε με κολακείες, άλλοτε με υποσχέσεις, άλλοτε με απειλές. Αυτή η εναλλαγή βοηθά να καταλάβουμε τα μοτίβα του κόσμου ο εχθρός της ψυχής δεν πολεμά πάντα με φόβο· πολλές φορές πολεμά με πειθαναγκασμό, με δέλεαρ, με συμφέρον. Στον Άγιο όμως δεν βρήκε δίοδο. Ο Τρύφων ήταν ακίνητος στην πίστη όπως βράχος στο κύμα.
Όταν απέτυχαν οι κολακείες, ήρθαν τα βασανιστήρια. Ο νεαρός χηνοβοσκός υπέμεινε με αξιοπρέπεια και με προσευχή όσα του επιβλήθηκαν. Μαρτυρείται μάλιστα ότι μετέτρεπε τους πόνους σε χαρά, διότι η καρδιά του ήταν ήδη γεμάτη από τον Χριστό. Πόσο διαφορετική είναι η στάση αυτή από τη δική μας, όταν συχνά γογγύζουμε για ένα μικρό αδιέξοδο, μια υγεία που κλονίζεται, μια οικονομική δυσκολία, μία προσβολή από κάποιον άνθρωπο!
Ταπείνωση δεν είναι χαμηλό φρόνημα, ούτε μειονεκτικότητα. Είναι η αληθινή θέαση του εαυτού μας μπροστά στον Θεό. Ο Άγιος Τρύφων, παρότι είχε θαυματουργική χάρη, δεν την χρησιμοποίησε για να εξουσιάσει ή να εντυπωσιάσει. Αυτό το βλέπουμε ξεκάθαρα στη ζωή του όταν τον πλησίαζαν άνθρωποι, εκείνος δεν έλεγε «εγώ θα σε θεραπεύσω», αλλά προσευχόταν με πραότητα και έλεγε: «Ὁ Θεός θεραπεύει».
Είναι συγκλονιστικό να βλέπει κανείς ότι ο Άγιος έμεινε μέχρι τέλους «χηνοβοσκός» ως τρόπος ζωής. Δεν ζήτησε θέση στην Εκκλησία, δεν επιδίωξε ιερατική εξουσία, δεν απέκτησε μαθητές γύρω του για δόξα. Σήμερα, σε μια εποχή που όλα ωθούν τον άνθρωπο να «προβληθεί», να «αυτοδιαφημιστεί», να φτιάξει «εικόνα» προς τα έξω, ο Άγιος δείχνει έναν εντελώς αντίθετο δρόμο. Τον δρόμο της απλότητας.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο Θεός δεν στεφανώνει τους ανθρώπους γι’ αυτό που κάνουν, αλλά γι’ αυτό που είναι μέσα τους. Ο Θεός δεν ζητά ούτε θάρρος χωρίς πίστη, ούτε πίστη χωρίς αγάπη, ούτε αγάπη χωρίς ταπείνωση. Ζητά τον όλο άνθρωπο, εν Χριστώ αναγεννημένο.
Στο μαρτύριο του Αγίου βλέπουμε κάτι που αποτελεί τον πυρήνα του Ευαγγελίου την αγάπη προς τους εχθρούς. Ο Άγιος Τρύφων, την ώρα των βασανιστηρίων, δεν ευχόταν κακό σ’ αυτούς που τον βασάνιζαν. Προσευχόταν για τη σωτηρία τους. Μάρτυρες αναφέρουν ότι έλεγε: «Κύριε, μη λογαριάσεις την πράξη τους».
Αυτό είναι η μεγαλύτερη νίκη της πίστης όχι η αποφυγή του πόνου, αλλά η μεταμόρφωση του πόνου σε αγάπη. Αυτό είναι το σημείο όπου ο Χριστιανός ξεπερνά τον εαυτό του και γίνεται όργανο του Θεού. Γι’ αυτό και ο άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος έλεγε «Τότε είμαι αληθινός μαθητής του Χριστού, όταν αγαπώ τους διώκτες μου».
Κατά την παράδοση λίγο πριν αποκεφαλιστεί ο Άγιος Τρύφων, στέφανος από άνθη στολισμένα με πολύτιμους λίθους εμφανίστηκε από τον ουρανό και στεφάνωσε την κεφαλή του. Αυτό το σημείο δεν είναι απλώς θαυμαστό. Είναι θεολογικά βαθύ η αληθινή δόξα δεν έρχεται από την κοινωνία αλλά από τον Θεό.
Μετά την κοίμησή του, οι Χριστιανοί της Νίκαιας θέλησαν να τιμήσουν το λείψανό του. Αλλά ο Άγιος εμφανίστηκε σε πιστούς και ζήτησε να μεταφερθεί στη γενέτειρά του, τη Λάμψακο. Εκεί ενταφιάστηκε και από τότε επιτελούνται πολλές θεραπείες και σημεία.
Ο λαός ευλαβείται τον Άγιο ως προστάτη των καλλιεργειών, των αμπελιών, των κήπων, διότι για δεκαέξι και πλέον αιώνες οι πιστοί τον επικαλούνται για την προστασία από ακρίδες, ερπετά, καταστροφικά έντομα, πάσης φύσεως βλαβερά ζώα.
Και πράγματι, σε πολλά χωριά της Ελλάδας τελούνται αγιασμοί και λιτανείες για την προστασία των σπαρτών «δι’ ευχών του Αγίου Τρύφωνος». Αυτό δεν είναι θρησκοληψία αλλά έκφραση εμπιστοσύνης στην Πρόνοια του Θεού.
Μπορεί κάποιος να πει: «Καλά όλα αυτά, αλλά τι σχέση έχουν με εμάς»; Έχουν σχέση και μάλιστα πολύ μεγάλη. Σήμερα οι άνθρωποι δεν διώκονται όπως τότε. Δεν απειλούνται με αποκεφαλισμό. Αλλά η πίστη δοκιμάζεται με άλλους τρόπους με τον ατομικισμό, με τον υλισμό, με την αδιαφορία, με την ηθική σύγχυση, με την αποξένωση από τον Θεό.
Ο Άγιος Τρύφων μας καλεί να κάνουμε τρία πράγματα:
- Να ζούμε με ταπείνωση
Όχι να υποτιμούμε τον εαυτό μας, αλλά να ζούμε χωρίς φιλαυτία, χωρίς επίδειξη, χωρίς έπαρση.
- Να ομολογούμε την πίστη με θάρρος
Όχι με επιθετικότητα ή φανατισμό, αλλά με ειρήνη, σταθερότητα και αγάπη.
- Να αγαπάμε αυτούς που μας δυσκολεύουν
Είναι εύκολο να αγαπάς φίλους. Το Ευαγγέλιο όμως ζητά να αγαπάς και αυτούς που δεν σε αγαπούν.
Αυτές οι τρεις αρετές είναι δύσκολες, αλλά είναι ο δρόμος προς τη Βασιλεία. Για να γίνει η ζωή του Αγίου πραγματική τροφή ψυχής τρία μικρά βήματα γι’ αυτή την εβδομάδα. Ένα έργο ταπείνωσης. Να κάνουμε κάτι καλό χωρίς να το μάθει κανείς. Ένα έργο ομολογίας. Να μη ντραπούμε να κάνουμε τον σταυρό μας, να νηστέψουμε ή να πουμε το «Δόξα τῷ Θεῷ». Ένα έργο συγχώρησης. Να προσευχηθούμε για έναν άνθρωπο που μας είναι δύσκολος. Αν εφαρμόσουμε αυτά, τότε ο Άγιος Τρύφων δεν θα είναι μια ιστορική μορφή, αλλά σύγχρονος οδηγός.
Ο Άγιος Τρύφων είναι ένας μάρτυρας της αγάπης και της ταπείνωσης. Η ζωή του είναι κήρυγμα χωρίς πολλά λόγια. Είθε, με την πρεσβεία του, να κρατήσουμε κι εμείς την ταπείνωση, την πίστη και την αγάπη, ώστε να αξιωθούμε της χαράς του Χριστού.
ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΥΦΩΝΟΣ
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Τρυφὴν τὴν ἀκήρατον, ἰχνηλατῶν ἐκ παιδός, βασάνους ὑπήνεγκας, ὑπὲρ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἤθλησας ἄριστα ὅθεν τὴν τῶν θαυμάτων, κομισάμενος χάριν, λύτρωσαι πάσης βλάβης, καὶ παντοίας ἀνάγκης, Τρύφων Μεγαλομάρτυς, τοὺς σὲ μακαρίζοντας.
